Zambiyada qeyri-adi bir böhran yaşanır. Keçmiş prezident Edqar Lunqunun meyiti ailəsi ilə hazırkı prezident Hakainde Hiçilema arasındakı mübahisə səbəbindən ölümündən səkkiz ay sonra hələ də Cənubi Afrikadakı bir morqda saxlanılır.

Hadisənin mərkəzində Lunqunun son günlərində yazdığı vəsiyyətnamə dayanır.

Sənəddə keçmiş prezident Hiçilemanın dəfn mərasimində iştirak etməməsi və ya cəsədinə yaxınlaşmaması tələbi yer alıb. Lakin Hiçilema dövlət protokoluna əsaslanaraq, rəsmi mərasimdə iştirak etməkdə israr edib. Bu mübahisə məhkəməyə daşınıb və məhkəmə prezidentin xeyrinə qərar verib.

Lunqu üçün paytaxt Lusakada dəfn sahəsi hazır olmasına baxmayaraq, meyit hələ ölkəyə gətirilmədiyi üçün məzar boş qalır. Bu hadisə Zambiyada həm siyasi, həm də mədəni böhranın simvoluna çevrilib.

Qeyd edək ki, iki lider arasındakı gərginlik 2015-ci ilə gedib çıxır. Lunqunun prezidentliyi dövründə Hiçilema “dövlətə xəyanət” ittihamı ilə həbs olunub, lakin 2021-ci il seçkilərində Hiçilema qalib gəlib. Lunqu vəzifədən sonra siyasətə qayıtmağa çalışsa da, bəzi hüquqları məhdudlaşdırılıb. O, keçən il Cənubi Afrikada vəfat edib.

Lunqunun ailəsi meyitin şəxsi təyyarə ilə Zambiyaya gətirilməsini və mərasim zamanı seçdikləri şəxslərin nəzarəti altında saxlanmasını xahiş edib. Ailə istəklərinin yerinə yetirilməyəcəyinə inanaraq, özəl mərasim keçirməyə hazırlaşsa da, avqust ayında Cənubi Afrika məhkəməsi nəşin Zambiyaya aparılmasına qərar verib.

Əlavə edək ki, Zambiyada ölülərin vaxtında və ləyaqətlə dəfn edilməməsi mədəni tabu sayılır. Yerli inanclara görə, yaşlıların ölümdən əvvəl dedikləri sözlər “xeyir-dua və ya lənət” mənasını daşıya bilər. Son üç prezidentin rəsmi iqamətgahları ilə bağlı yayılan şayiələr də ictimaiyyətin diqqətini çəkir.

Səkkiz aydır davam edən qeyri-müəyyənlik hələ də siyasi rəqabət və mədəni həssaslıqlar arasında həllini gözləyir və Zambiya cəmiyyəti diqqətlə bu böhranın nəticəsini izləyir.