Azərbaycanın yerli idarəetmə institutlarında şəffaflıq və hesabatlılıq məsələləri son illər daha çox müzakirə predmetinə çevrilib. Xüsusilə bələdiyyə strukturlarında baş verən qanunsuzluq iddiaları və bu iddiaların araşdırılmasında müşahidə olunan passivlik cəmiyyətin hüquq sisteminə olan inamını ciddi şəkildə sarsıdır.
Məlumatlara görə, Abşeron rayonunun Qobu qəsəbə bələdiyyəsinin sədri Araz Nəcəfovun fəaliyyəti ilə bağlı səsləndirilən iddialar geniş rezonans doğurub. İddialarda qeyd olunur ki, onun qanunsuz əməlləri ifşa olunsa da, müəyyən “qoruyucu mexanizmlər” bu məsuliyyətdən yayınmağa imkan yaradıb. Çoxsaylı müraciətlərdən sonra aparılan kiçik miqyaslı jurnalist araşdırması zamanı ərazidə torpaq və ev alqı-satqısı ilə məşğul olan, özlərini makler kimi təqdim edən Rəhman və Mehman adlı şəxslər barədə ciddi məlumatlar və sübutlar əldə olunub.
Araşdırma zamanı həmin şəxslərin öz etiraflarına əsasən məlum olub ki, onlar bələdiyyə sədri Araz Nəcəfovun yaxın qohumlarıdır. Sosial şəbəkələrdə yayılan audio materiallarda isə açıq şəkildə qeyd edilir ki, torpaq sahələri əvvəlcə onların adına sənədləşdirilir, daha sonra isə müştərilərin vəsaiti hesabına rəsmiləşdirilərək satılır. Bu isə klassik korrupsiya və vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə mexanizminin əlamətləri kimi qiymətləndirilə bilər.
Bu cür faktların mövcudluğu fonunda əsas problem yalnız qanunsuzluğun özü deyil, həm də onun cəzasız qalması ehtimalıdır. Çünki hüquqi dövlətin əsas prinsiplərindən biri qanun qarşısında bərabərlikdirsə, bu prinsipin pozulması ciddi problemlərin göstəricisidir. Məhz bu kontekstdə Ulu Öndər mərhum Heydər Əliyevin məşhur fikri aktuallığını qoruyur: “Dövlət iki halda sarsılır: cinayətkar cəzasız qalanda və günahsız cəzalandırılanda.”
Araşdırma materiallarının DogruXeber.tv informasiya portalı tərəfindən aidiyyəti qurumlara göndərilməsi isə məsələnin rəsmi müstəviyə daşındığını göstərir. Bildirilir ki, müraciətlər əvvəlcə Baş Prokurorluğa, daha sonra isə Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinə yönləndirilib. Həmin qurum tərəfindən aparılan araşdırma çərçivəsində həm portalın baş redaktoru, həm də bələdiyyə sədri izahat vermək üçün dəvət olunub.
Lakin prosesin ən diqqətçəkən məqamı ziddiyyətli ifadələrin ortaya çıxmasıdır. Belə ki, Araz Nəcəfov öz izahatında adı hallanan şəxsləri tanımadığını bildirmiş, eyni zamanda məsələni fərqli istiqamətə yönəltməyə çalışaraq jurnalist tərəfə ittihamlar səsləndirmişdir. Bunun əksinə olaraq, sonradan yayılan audio və digər sübutlar bu iddiaların reallıqla uzlaşmadığını ortaya qoymuşdur.
Daha maraqlısı isə odur ki, iddialarda adı keçən şəxslər sonradan redaksiya ilə əlaqə saxlayaraq yayımlanan materialların silinməsini tələb etmiş, hətta bələdiyyə sədrini müdafiə edən mövqe sərgiləmişlər. Bu isə hadisənin yalnız hüquqi deyil, eyni zamanda sosial-psixoloji və institusional aspektlərinin də olduğunu göstərir.
Bütün bu proseslərə baxmayaraq, araşdırmaların yekunu barədə ictimaiyyətə hər hansı aydın məlumat verilməməsi vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir. Bu, təkcə bir hadisə kimi deyil, ümumilikdə idarəetmə mexanizmlərinin nə dərəcədə effektiv işləməsi sualını gündəmə gətirir.
Vurğuladığımız kimi, əsas məsələ yalnız konkret bir şəxsin məsuliyyətə cəlb olunması deyil, ümumilikdə idarəetmədə şəffaf və ədalətli yanaşmanın təmin edilməsidir. Əks halda, cəmiyyətdə “seçilmişlər üçün toxunulmazlıq” anlayışının formalaşması qaçılmaz olur.
Bu kimi halların obyektiv və şəffaf şəkildə araşdırılması, nəticələrin ictimaiyyətə açıq təqdim edilməsi və qanunun aliliyinin təmin olunması dövlət-cəmiyyət münasibətlərinin sağlam inkişafı üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Əks halda isə cəzasızlıq mühiti yalnız bir fərdi deyil, bütövlükdə idarəetmə mühitini zəiflədən əsas faktora çevriləcək.
DogruXeber.tv