Azərbaycanda media reklamlarının kim tərəfindən və necə idarə olunduğu məsələsi uzun illərdir müzakirə olunan, lakin tam şəffaf şəkildə cavablandırılmayan mövzulardan biridir.

Bizimesr.az bildirir ki, rəsmi olaraq ölkədə reklam bazarı azad iqtisadi fəaliyyət sahəsi hesab olunur və bu sahədə fəaliyyət göstərən şirkətlər, agentliklər və media qurumları bazar prinsipləri əsasında işləməlidirlər. Lakin praktikada vəziyyət daha mürəkkəb və birmənalı deyil.

Dünya təcrübəsinə baxdıqda görürük ki, media qurumlarının əsas gəlir mənbəyi reklamdır. İnkişaf etmiş ölkələrdə böyük şirkətlər, holdinqlər və dövlət qurumları reklam büdcələrini açıq, planlı və ölçülə bilən meyarlar əsasında media subyektləri arasında bölüşdürür. Bu proses adətən media agentlikləri vasitəsilə həyata keçirilir və auditoriya ölçümləri, reytinqlər, oxucu sayı, izlənmə statistikası kimi konkret göstəricilərə əsaslanır. Bu da həm rəqabətli mühit yaradır, həm də medianın iqtisadi müstəqilliyini təmin edir.

Azərbaycanda isə reklam bazarının bu cür sistemli və şəffaf şəkildə formalaşdığı barədə qəti fikir söyləmək çətindir. Formal olaraq reklam fəaliyyəti ilə məşğul olan çoxsaylı şirkətlər və agentliklər mövcuddur. Dövlət qurumları da zaman-zaman media ilə əməkdaşlıq edir və müxtəlif layihələr çərçivəsində reklam və ya informasiya dəstəyi üçün vəsaitlər ayırır. Lakin bu vəsaitlərin hansı prinsiplərlə, hansı media qurumları arasında bölüşdürüldüyü çox vaxt ictimaiyyət üçün açıq olmur.

Uzun illərdir media nümayəndələri və ekspertlər tərəfindən səsləndirilən əsas iddialardan biri reklam bazarının qeyri-bərabər və qeyri-şəffaf şəkildə bölüşdürülməsidir.

Reklam axınlarının əhəmiyyətli hissəsi məhdud sayda media qurumları arasında cəmləşir. Bu bölüşdürmə isə bazar prinsiplərindən daha çox şəxsi əlaqələr, qeyri-rəsmi münasibətlər və ya müəyyən təsir dairələri ilə bağlı olur.

Digər bir mühüm məqam isə vasitəçi şirkətlərin roludur. Tez-tez qeyd olunur ki, reklam büdcələri birbaşa media qurumlarına deyil, arada yaradılan müxtəlif şirkətlər və ya agentliklər vasitəsilə yönləndirilir. Bu da həm şəffaflığı azaldır, həm də real media subyektlərinin bu vəsaitlərə çıxışını məhdudlaşdırır. Belə şəraitdə bazarda “dostluq əlaqələri” və ya müəyyən çevrələrə yaxınlıq faktorunun rol oynadığı barədə fikirlər formalaşır.

Nəticədə müstəqil və kiçik media qurumları üçün reklam əldə etmək olduqca çətinləşir. Bu isə onların maliyyə dayanıqlığını zəiflədir və uzunmüddətli fəaliyyət imkanlarını məhdudlaşdırır. Halbuki sağlam media mühiti üçün reklam bazarının açıq, rəqabətli və ədalətli olması vacib şərtlərdən biridir.

Bizimesr.az